Szybkie i jasne przekazanie informacji między strażą pożarną a zespołem ratownictwa medycznego to klucz do ciągłości opieki i bezpieczeństwa poszkodowanego. W praktyce chodzi o to, by najważniejsze dane dotarły w prosty sposób: kto, co, kiedy i jakie działania były podjęte. Poniżej wypiszę wskazówki i gotowe schematy komunikacji, które możesz wdrożyć w swojej jednostce podczas współpracy z ZRM.
Dlaczego warto ustandaryzować komunikację?
Nieuporządkowana, chaotyczna wymiana informacji prowadzi do utraty istotnych danych, powtarzania czynności i opóźnień w leczeniu. Badania i praktyka pokazują, że jasne, schematyczne formy przekazu poprawiają kompletność informacji i zmniejszają ryzyko błędów. Standaryzacja ułatwia też szkolenie nowych ratowników i buduje zaufanie między zespołami.
Podstawowe elementy przekazania
Dobre przekazanie powinno obejmować:
- Szybkie przedstawienie- kto przekazuje, kto odbiera.
- Krótkie podsumowanie sytuacji- co się zdarzyło.
- Status poszkodowanego- przytomność, drogi oddechowe, krążenie, krwawienia, urazy, niepokojące objawy o podłożu psychicznym.
- Wykonane działania- np. RKO, ilość defibrylacji, unieruchomienie, tamowanie krwotoku, podanie tlenu lub jakiś leków wg uprawnień itd.
- Istotne parametry i obserwacje- HR, saturacja, perfuzja, jeśli mierzycie- to ciśnienie i glikemia.
- SAMPLE oraz miejsce i czas zdarzenia.
Stosowanie standardowego schematu minimalizuje pomijanie ważnych elementów.
Sprawdzone mnemoniki do przekazu
W praktyce PRM najczęściej wykorzystywane są MIST/ATMIST, IMIST-AMBO oraz SBAR/ISBAR. Każdy ma swoje zalety- wybierz ten, który odpowiada charakterowi zdarzeń w Twojej jednostce i preferencjom ZRM.
- MIST / ATMIST- (Mechanism, Injuries, Signs, Treatment; z dodatkiem Age/Time)- to międzynarodowe standardy raportowania i przekazywania informacji o stanie pacjenta (najczęściej w stanie ciężkim lub po urazie) między Zespołem Ratownictwa Medycznego a Szpitalnym Oddziałem Ratunkowym (SOR). Pozwalają one na zwięzłe i usystematyzowane przekazanie kluczowych danych.
- IMIST-AMBO– IMIST-AMBO to popularny, ustrukturyzowany schemat komunikacji zawierający: dane identyfikacyjne poszkodowanego, mechanizm urazu, główne obrażenia i dolegliwości, parametry życiowe i jaka została udzielona pomoc medyczna. „AMBO” to, można powiedzieć, że taki odpowiednik SAMPLE.
- SBAR/ISBAR- (Situation, Background, Assessment, Recommendation)- ten system charakteryzuje się większym skupieniem na ocienie sytuacji i rekomendacjach ratownika co do dalszego postępowania. W masowym zdarzeniu raczej się nie sprawdzi.
Jak wdrożyć mnemonik w praktyce?
- Wybierz 1–2 schematy i ucz się ich podczas ćwiczeń jednostki.
- Wprowadź w jednostce krótki wzór karty czy też notatki z punktami do odhaczenia. Karta KPP używana przez straż jest dokumentem urzędowym i powinna być przekazywana ZRM. Stosowanie takiej dodatkowej notatko-karty zmniejsza błędy dokumentacyjne.
- Ćwicz przekazanie podczas ćwiczeń w jednostce. Ten etap jest często pomijany. Po odgrywaniu akcji natychmiast rób przekaz zgodny z wybranym mnemonikiem.
- Ustal w jednostce jasne role: kto przekazuje, kto dokumentuje, kto kontaktuje się z KDR lub ZRM.
Praktyczny scenariusz przekazania
Wyobraź sobie wypadek drogowy. Krótkie, modelowe przekazanie według MIST może wyglądać tak: „MZ- 1 samochód osobowy; mechanizm: dachowanie, poszkodowanych- 2; obrażenia: złamanie otwarte lewej kończyny dolnej, uraz klatki piersiowej; objawy: przytomny, saturacja 92%, tętno 110/min; wykonane działania: tamowanie krwotoku, unieruchomienie, tlen 6 l/min; czas zdarzenia: 11:12. Dodatkowo: leki- brak; alergie- nie zgłasza.” Takie przekazanie trwa kilkanaście sekund, zawiera konkret i ułatwia szybkie podjęcie decyzji przez ZRM.
Zasady dobrej współpracy
- Mów krótko i rzeczowo; unikaj nadmiaru nieistotnych szczegółów.
- Oddaj poszkodowanego wraz z kompletem dokumentów (karta KPP). Dokumentacja KPP powinna iść z osobą poszkodowaną do ZRM.
- Zadbaj o „sterylność” pola przekazania: poproś o chwilę ciszy i koncentracji.
- Podczas przekazania skonsultuj się z KDR czy ratownikiem medycznym poprawność uzupełnienia kraty KPP.
Co robić gdy brakuje czasu lub warunki są trudne?
Gdy sytuacja wymusza szybki transport lub warunki uniemożliwiają długi przekaz, skup się na minimalnym, krytycznym zestawie informacji: identyfikacja, najważniejsze urazy/objawy zagrażające życiu, podjęte działania i czas ich wykonania. Niestety- czasami zdarza się tak, że trzeba się spotkać z kolegami RM na stacji pogotowia, aby przekazać im swoją dokumentację. Takie sytuacje też mogą Was spotkać.
Dokumentacja: karta KPP i notatki operacyjne
W Polsce karta udzielonej kwalifikowanej pierwszej pomocy jest formalnym elementem- przekazywana jest ZRM i powinna zawierać opis stanu, zastosowanych procedur i użytych materiałów. Starannie wypełniona karta to nie tylko dowód działań, ale i pomoc kliniczna dla ZRM oraz SOR. Umiejętne posługiwanie się kartą to bardzo ważna sprawa. Szczególnie w czasach, kiedy jednostki straży pożarnych są wzywane do zdarzeń stricte medycznych i wspierają ZRM. A nie oszukujmy się- często strażacy jako pierwsi podejmują działania ratownicze.