Ratownictwo wodne w Krajowym Systemie Ratowniczo‑Gaśniczym to zbiór zasad, procedur i narzędzi, które pozwalają strażakom działać szybko i bezpiecznie na akwenach, w czasie powodzi i ogólnie podczas zagrożeń związanych z wodą. Ten wpis zbiera najważniejsze informacje praktyczne- kto i jak działa, jakie są zadania na poziomie podstawowym i specjalistycznym, jakie wyposażenie jest konieczne oraz jak planować i prowadzić akcje z myślą o bezpieczeństwie ratowników i poszkodowanych. Ten wpis opiera się na materiałach KG PSP („Skrypt do szkolenia z zakresu ratownictwa na obszarach wodnych- 2018)
Kto odpowiada i jakie są zakresy działań
W KSRG ratownictwo wodne jest częścią ratownictwa technicznego. Działania dzieli się na dwa poziomy: podstawowy- realizowany przez wszystkie jednostki JOP (PSP i OSP w KSRG) oraz specjalistyczny- wykonywany przez SGRW‑N i inne wyspecjalizowane podmioty zdolne do pracy pod powierzchnią i w toni. Celem organizacji jest osiągnięcie stanu, w którym wszystkie jednostki KSRG są zdolne do realizacji zadań podstawowych. Do zadań poziomu podstawowego należą:
- rozpoznanie zagrożeń,
- dotarcie do poszkodowanych,
- udzielenie kwalifikowanej pierwszej pomocy,
- ewakuacja poza strefę zagrożenia,
- zabezpieczenie działań ratowniczych i współpraca z grupami specjalistycznymi.
Gotowość operacyjna i kwalifikacje
Standard gotowości operacyjnej podstawowego zespołu to zdolność do działania przez co najmniej 6 ratowników, z czego minimum 2 mają odpowiednie kwalifikacje i wyposażenie dla zakresu podstawowego. Każdy strażak przewidziany do działań wodnych powinien mieć potwierdzone umiejętności- pływanie, szkolenia kwalifikacyjne i udział w doskonaleniu zawodowym. Regularne ćwiczenia i treningi są kluczowe: na wodzie nie ma miejsca na improwizację.
Bezpieczeństwo i zasady BHP podczas działań
Bezpieczeństwo ratowników jest priorytetem. Przed wejściem do wody ratownik zakłada kamizelkę asekuracyjną i zabezpiecza się linką ratowniczą. Przy planowaniu akcji trzeba zapewnić oświetlenie, łączność, rezerwę suchej odzieży, warunki odpoczynku oraz rotację sił. Ważnym elementem jest również ubiór. Często widzi się jak działania nad wodą prowadzą strażacy w ubraniach bojowych. Nasz „nomex”- do tego nie służy drodzy Państwo 🙂
Podstawowy sprzęt
Minimalne wyposażenie jednostki do działań podstawowych obejmuje: suchy skafander lub ubranie wypornościowe, kamizelkę asekuracyjną (min. 80 N) z uprzężą, rzutkę ratowniczą, koło ratunkowe, lina asekuracyjna (min. 50 m, ø ≥10 mm), kask z możliwością montażu oświetlenia, nóż ratowniczy, gwizdek bezkulkowy, radiotelefon wodoszczelny, megafon, GPS oraz środki do oświetlenia i oznakowania miejsca działań. W dokumentach KG PSP znajdują się szczegółowe normatywy i rekomendacje dotyczące liczby i parametrów sprzętu.
W praktyce warto utrzymywać sprzęt w gotowości, prowadzić regularne przeglądy (np. szczelność skafandrów), odpowiednio magazynować sprzęt oraz mieć przygotowane procedury wycofania i napraw sprzętu uszkodzonego.
Organizacja współdziałania z SGRW‑N i innymi podmiotami
Jednostki podstawowe zabezpieczają teren, oznaczają miejsce zdarzenia, dostarczają informacji o specyfice akwenu i wspierają logistycznie (łodzie, namioty, ogrzewanie). W sytuacjach wymagających pracy pod powierzchnią lub długotrwałych nurkowań- wezwana jest grupa specjalistyczna. Codziennie w Krajowym Centrum Koordynacji Ratownictwa są aktualizowane deklaracje gotowości operacyjnej grup specjalistycznych.
Szkolenie i doskonalenie
Skuteczność działań zależy od regularnych ćwiczeń: scenariusze powodziowe, działania na lodzie, praca z trapami pneumatycznymi, operacje z łodziami, ćwiczenia współpracy z LPR i zespołami medycznymi. Szkolenia powinny także obejmować techniki ratownictwa lodowego, ratownictwa na rzekach górskich i sterowanie łodziami z napędem odpowiednim do akwenu.
Podsumowanie
Organizacja ratownictwa wodnego w KSRG łączy jasne reguły działania, minimalne normatywy sprzętowe, szkolenia i systemy współpracy. Nasza skuteczność zależy od przygotowania (sprzęt i umiejętności), przestrzegania zasad BHP oraz właściwego planowania akcji. Korzystaj z oficjalnych procedur KG PSP i skryptów szkoleniowych jako podstawy, ale pamiętaj- najważniejsze są ćwiczenia, zdrowy rozsądek i bezpieczeństwo ratowników.